Popularna w ostatnich latach umowa pożyczki gotówkowej oferowana przez Bank Polska Kasa Opieki S.A. (PEKAO „z żubrem”) pod nazwą „Umowa pożyczki ekspresowej” może okazać się pożyczką, czy ściślej ujmując, kredytem darmowym w rozumieniu ustawy z dnia 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim.
W umowie tej, Bank Pekao S.A. powszechnie rozdzielał kwotę pożyczki na „cel konsumpcyjny” oraz „składkę ubezpieczeniową”. Finalnie pożyczkobiorca otrzymywał „do ręki” wyłącznie kwotę oznaczoną jako pożyczka na „cel konsumpcyjny”. Oprocentowaniu podlegała jednak nie tylko kwota rzeczywiście wypłacana, ale również kwota stanowiąca „składkę ubezpieczeniową”.
Taki wzorzec umowny był przedmiotem postępowania zawisłego przed Sądem Rejonowym we Włodawie, który skierował do TSUE pytania prejudycjalne odnoszące się do wątpliwości w zakresie prawidłowego określenia całkowitej kwoty kredytu i dopuszczalności naliczania odsetek od kwot, które nie zostały rzeczywiście wypłacone konsumentowi.
Pytania zostały rozstrzygnięte wyrokiem TSUE z dnia 23.04.2026 r. w sprawie C-744/24 Bank Polska Kasa Opieki SA, w którym Trybunał orzekł, że:
Artykuł 3 lit. g) i j) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2167 z dnia 24 listopada 2021 r., w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy
należy interpretować w ten sposób, że:
stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.
Z powyższego wynika, że nieprawidłowa jest praktyka Banku Pekao S.A. sprowadzająca się do pobierania odsetek nie tylko od całkowitej kwoty kredytu (tu – pożyczki „na cel konsumpcyjny”), lecz także od pozostałych kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta (tu – „składka ubezpieczeniowa”).
Na tym tle, można z wysokim prawdopodobieństwem określić, że w umowach Pożyczek Ekspresowych, zawierających taką konstrukcję, doszło do naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim – co najmniej w zakresie art. 30 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, który wymaga prawidłowego określenia w umowie całkowitej kwoty kredytu. Rezultatem owego naruszenia jest możliwość skorzystania przez konsumenta z tzw. sankcji kredytu darmowego (SKD), co skutkuje tym, że konsument ma obowiązek spłacić bankowi wyłącznie kwotę kredytu/pożyczki, którą rzeczywiście otrzymał od banku, tj. bez odsetek oraz innych kosztów (z wyłączeniem ew. poniesionych kosztów notarialnych).
Jeśli więc posiadają Państwo Pożyczkę Ekspresową z Banku Pekao S.A., warto przyjrzeć się jej konstrukcji, gdyż analiza może wykazać, że Państwa pożyczka okaże się darmowa.
Oczywiście opisany powyżej przykład nie jest jedyną sytuacją naruszania przez banki przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, skutkującego zastosowaniem sankcji kredytu darmowego. Bezpośrednio jednak nad tym wzorcem umowy pochylił się już Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a konkluzje bynajmniej nie są dla Banku Pekao S.A. pozytywne.
Nasza Kancelaria świadczy pomoc prawną w zakresie dochodzenia roszczeń związanych z sankcją kredytu darmowego (SKD), która obejmuje pożyczki i kredyty zawarte na cel konsumencki, w kwocie do 255.550 zł.
Michał Przybylak, radca prawny