Kolejne istotne orzeczenie TSUE w sprawach "frankowych" – Wyrok TSUE z dnia 8.09.2022 r. w sprawach połączonych od C‑80/21 do C‑82/21 - komentarz Kancelarii

W dniu 8 września 2022 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnął trzy zagadnienia prejudycjalne w ramach postępowań C-80/21, C-81/21 oraz C-82/21.

Istotą zadanych TSUE pytań było rozwikłanie kwestii budzących wątpliwości w orzecznictwie polskich sądów na kanwie rozpatrywania sporów z tzw. „kredytów frankowych”, sprowadzających się do następujących zagadnień:

 

W ramach sprawy C-80/21:

  • Czy dopuszczalne jest uznanie za nieuczciwy jedynie w części warunku umownego, w której owa nieuczciwość tkwi i pozostawienie w mocy pozostałej jego części?
  • Czy jest dopuszczalne, aby sąd po stwierdzeniu nieuczciwości warunku umownego, bez którego umowa nie mogłaby już obowiązywać, mógł zmodyfikować pozostałą część umowy, w drodze wykładni oświadczeń woli, aby zapobiec nieważności umowy, która to nieważność jest korzystna dla konsumenta?

Rozpatrując powyższe problemy, TSUE powtórzył wykładnię dokonaną już w uprzednio rozpoznawanej sprawie C‑70/17 i C‑179/17 Abanca Corporación Bancaria i Bankia, gdzie wskazano, że sądy są zobowiązane do odstąpienia od stosowania nieuczciwych warunków umownych, aby nie wywierały one, w braku sprzeciwu konsumenta, wiążących wobec niego skutków oraz, że nie do pogodzenia z przepisami dyrektywy 93/13 jest przepis prawa krajowego  dający sądowi krajowemu możliwość uzupełnienia umowy poprzez zmianę treści jej nieuczciwego warunku. Już w powołanym wyroku wyjaśniono, że uprawnienie sądu do modyfikowania nieuczciwej umowy w kierunku zmierzającym do przywrócenia równowagi stron, przyczyniałoby się do wyeliminowania zniechęcającego skutku wywieranego na przedsiębiorców poprzez sam brak stosowania takich nieuczciwych warunków wobec konsumentów, ponieważ nadal byliby oni zachęcani do stosowania rzeczonych warunków, wiedząc, że nawet gdyby miały one być unieważnione, to jednak umowa mogłaby zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy, tak aby zagwarantować w ten sposób interes rzeczonych przedsiębiorców. Ochrona konsumenta w ramach dyrektywy 93/13 w ten sposób stawałaby się iluzoryczna.

Pytanie zadane w ramach sprawy C-80/21 dotyczyło możliwości usunięcia z umowy elementu „za zgodą banku” i pozostawienia w mocy pozostałej części tak „wygumkowanej” klauzuli umownej. Problem dotyczy możliwości spłacania kredytu bezpośrednio w walucie CHF za zgodą banku, zastrzeganą w umowach Deutsche Banku.

TSUE, stwierdzając, że powyższa redukcja klauzuli jest niedopuszczalna, powtórzył w zasadzie regułę wyłożoną w ramach wyroku w sprawie C-19/20 Bank BPH, precyzując, iż przepisy dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter nie całości warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter, w związku z czym warunek ten pozostaje, po usunięciu takich elementów, częściowo skuteczny, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku, który ma wpływ na jego istotę, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego.

 

W ramach sprawy C-81/21:

  • Czy dopuszczalne jest, aby sąd po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru warunku umownego, nieskutkującego nieważnością umowy, mógł uzupełnić treść umowy przepisem dyspozytywnym prawa krajowego?
  • Czy dopuszczalne jest, aby sąd po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru warunku umownego, skutkującego nieważnością umowy, mógł uzupełnić treść umowy przepisem dyspozytywnym prawa krajowego, aby zapobiec nieważności umowy, pomimo że konsument godzi się na nieważność umowy?

Odnosząc się do zagadnienia pierwszego, TSUE powtórzył regułę wyrażoną w wyroku C-260/18 Dziubak, zgodnie z którą wyjątkowa możliwość zastąpienia nieuczciwego postanowienia umownego przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie nieuczciwego postanowienia umownego zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki, tak że ten ostatni zostałby tym ukarany. Z powyższego wynika, że to wyłącznie interes konsumenta przesądza o możliwości upadku całej umowy. Trybunał podsumował tę kwestię wprost, wskazując, że jeżeli umowa może nadal obowiązywać po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków, sąd krajowy nie może zastąpić tych warunków przepisem krajowym o charakterze dyspozytywnym.

A zatem sąd krajowy nie może, po stwierdzeniu nieważności nieuczciwego warunku znajdującego się w umowie zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, która to nieważność nie pociąga za sobą nieważności tej umowy w całości, zastąpić tego warunku przepisem dyspozytywnym prawa krajowego.

Co do drugiego pytania, Trybunał powtórzył ponownie za wyrokiem C-260/18 Dziubak, że, nie można wypełniać luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które się w niej znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych ani przepisów mających zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę. W postępowaniu, w ramach którego zadano przedmiotowe pytanie prejudycjalne konsumenci zostali poinformowani o konsekwencjach związanych z całkowitym unieważnieniem zawartych umów o kredyt i je zaakceptowali. TSUE wskazał więc, że w tych okolicznościach, biorąc pod uwagę determinujący charakter woli konsumentów, nie wydaje się, aby została spełniona przesłanka, zgodnie z którą unieważnienie całej umowy naraziłoby zainteresowanych konsumentów na szczególnie szkodliwe konsekwencje. Z braku takiego zagrożenia dla konsumentów, sąd nie jest uprawniony do zastąpienia nieuczciwego warunku, którego nieważność stwierdzono, przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym.

Co się tyczy możliwości zastąpienia nieważnego warunku umownego wykładnią sądową, Trybunał jednoznacznie ją wykluczył, gdyż sądy krajowe są zobowiązane wyłącznie do odstąpienia od stosowania nieuczciwego warunku umownego, aby nie wywierał on obligatoryjnych skutków wobec konsumenta, przy czym nie są one uprawnione do zmiany jego treści. Wskazano tutaj, iż dyrektywa 93/13 stoi na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu, które uniemożliwia sądowi rozpoznającemu sprawę uwzględnienie żądania stwierdzenia nieważności umowy opartego na nieuczciwym charakterze warunku, jeżeli zostanie stwierdzone, że warunek ten jest nieuczciwy i że umowa nie może dalej obowiązywać bez takiego warunku (podobnie w sprawie C‑118/17 Dunai).

Podsumowując, Trybunał wskazał, że sąd krajowy nie może, po stwierdzeniu nieważności nieuczciwego warunku znajdującego się w umowie zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, który pociąga za sobą nieważność tej umowy w całości, zastąpić warunku umownego, którego nieważność została stwierdzona, albo wykładnią oświadczenia woli stron w celu uniknięcia unieważnienia tej umowy, albo przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, nawet jeśli konsument został poinformowany o skutkach nieważności tejże umowy i zaakceptował je.

 

W ramach sprawy C-82/21:

Zagadnienie dotyczy początku terminu biegu przedawnienia roszczeń kredytobiorcy-konsumenta o zwrot niesłusznie zapłaconych kwot, w stosunku do banku. Sąd odsyłający sformułował zagadnienie dotyczące tego, czy roszczenie to ulega przedawnieniu po 10 latach, liczonych od dnia uiszczenia poszczególnej raty kapitałowo-odsetkowej lub innej opłaty związanej z umową i nie ma w tym wypadku znaczenia, czy konsument wiedział o nieuczciwości umowy czy też wymagana jest świadomość konsumenta.

Trybunał w tym względzie przypomniał, że kwestie przedawnienia reguluje prawo krajowe państw członkowskich UE, jednak nie może ono gorzej traktować sytuacji konsumentów niż wynika to ze standardu dyrektywy 93/13. TSUE stwierdzając, że 10-letni termin umożliwiający skuteczne dochodzenie zwrotu środków niesłusznie uiszczonych na podstawie nieuczciwej umowy jest wystarczający do zapewnienia efektywnej ochrony konsumentowi, dodał jednak, że konsumenci mogą nie wiedzieć o nieuczciwym charakterze warunku zawartego w umowie kredytu hipotecznego lub nie rozumieć zakresu swoich praw wynikających z dyrektywy 93/13 (wyrok w sprawie od C‑776/19 do C‑782/19 BNP Paribas Personal Finance), a zatem nie mieć świadomości, iż biegnie termin, którego upływ wygasi możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem. Dlatego też, TSUE wskazał, że bieg przedawnienia takich roszczeń nie może rozpocząć się zanim konsument powziął wiedzę o nieuczciwości umowy i swoich prawach z tym związanych.

 

Komentując dzisiejsze rozstrzygnięcie, należy stwierdzić, że niewątpliwie stanowi ono kontynuację prokonsumenckiej linii orzeczniczej TSUE, ponownie podkreślając i precyzując przede wszystkim to, że przepisy dyrektywy 93/13 mają za główny cel ochronę praw słabszych uczestników obrotu gospodarczego, czyli konsumentów, nie zaś przywracanie abstrakcyjnie ujmowanej przez banki, równowagi między stronami umowy. W wielu bowiem przypadkach, owo przywrócenie równowagi w praktyce polegałoby na ochronie interesów nieuczciwego przedsiębiorcy, któremu opłacałoby się ryzykować stosowaniem nieuczciwych postanowień w umowach, gdyż sankcja sprowadzałaby się jedynie do utraty nadmiarowego, nieuczciwego zysku. Tymczasem, cel prewencyjny dyrektywy 93/13 jasno uzasadnia konieczność potraktowania rozstrzygnięcia sporu wytoczonego przez konsumenta, na kanwie nieuczciwości kontraktowej przedsiębiorcy, także w charakterze sankcji dla owego przedsiębiorcy, tak aby nie ważył się on już w przyszłości naruszać praw konsumentów, a podmioty mu podobne także były skutecznie zniechęcone do takich praktyk.
Dzisiejszy wyrok pozostaje także szczególnie ważny w kontekście zagadnień związanych z polem manewru sądu w zakresie rozwikłania następstw dostrzeżenia nieuczciwości klauzuli umownej. TSUE, ponownie dał jasny znak sądom, że nie są władne modyfikować brzmienia nieuczciwych klauzul umownych, także poprzez ich normatywne rozwarstwianie i dążenie do pozostawienia ich „nieskażonej” części w mocy. Z kolei, wola konsumenta, który wyrażając przed sądem świadomość skutków upadku umowy, podtrzymuje żądanie stwierdzenia jej nieważności w całości, musi być respektowana przez sąd. Czyni to dopiero ochronę prawną realnie dostępną dla słabszego z definicji konsumenta.

Pozostaje mieć nadzieję na szybkie przyswojenie tez dzisiejszego orzeczenia TSUE przez polskie sądy i przyspieszenie realizacji sprawiedliwości dla tysięcy polskich konsumentów. W istocie bowiem, prawidłowo przygotowany do prowadzenia sprawy sędzia nie powinien mieć już żadnych realnych dylematów prawnych. Oczywiście także i w tej pozytywnej metamorfozie, będziemy nasze sądy niezmiennie i nieustannie wspierać.

Agnieszka Osowiecka-Wasiak, radca prawny
Michał Przybylak, radca prawny


PRAWOMOCNA nieważność umowy kredytu Nordea - Habitat z sierpnia 2008 r. dawnego Nordea Bank (aktualnie PKO BP) - wyrok SA Wrocław z 28.06.2022 r.

Prawomocna NIEWAŻNOŚĆ umowy kredytu w sprawie p-ko PKO BP (Umowa kredytu „Nordea – Habitat” z sierpnia 2008 r.) – wygrana Klienta Kancelarii w Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu – wyrok z dnia 28.06.2022 r.

 

Wyrokiem z dnia 28.06.2022 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu I Wydział Cywilny (SSA Janusz Kaspryszyn – spr., SSA Sławomir Jurkowicz, SSA Adam Jewgraf), w sprawie o sygn. akt I ACa 947/20 – oddalił apelację PKO BP od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu XII Wydział Cywilny (SSO Krzysztof Rudnicki) z dnia 16.06.2020 r., sygn. akt XII C 592/18.

Wcześniej, wyrokiem Sądu I instancji ustalone zostało w sentencji, że Umowa kredytu „Nordea – Habitat” zawarta w sierpniu 2008 r. z ówczesnym Nordea Bankiem (aktualnie PKO BP) – jest nieważna. Nadto, zasądzone zostały wszystkie dochodzone kwoty, zgodnie z teorią dwóch kondykcji. Wyrok zapadł po ponad 3 latach sporu.

Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku, zasądził na rzecz Klienta koszty procesu w postępowaniu apelacyjnym i jednocześnie uwzględnił zarzut zatrzymania kwoty stanowiącej równowartość wypłaconego kredytu. Niezależnie od oceny Kancelarii dotyczącej zarzutu zatrzymania, „skasowaniu” uległy odsetki – w tym zakresie będziemy rozważać skargę kasacyjną.

Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na fakt, że umowa jest nieważna, a kredytobiorca został uwolniony od toksycznego produktu i długu, a także ma do odzyskania nadwyżkę ponad otrzymany kapitał kredytu.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zapadł po prawie 2 latach postępowania w II instancji i kilku rozprawach apelacyjnych. Warto wskazać, że SSA Janusz Kaspryszyn złożył zdanie odrębne, jako zwolennik kursu średniego NBP, ale został przegłosowany przez pozostałych członków składu.

WYROK JEST PRAWOMOCNY.

Pozew został złożony w maju 2017 r. (pierwotna sygnatura została nadana w I Wydziale Cywilnym SO Wrocław).

Aktualnie, Kancelaria przystępuje do rozliczenia kapitału kredytu (zwrotu świadczenia wzajemnego), a także uzyskania kwitu mazalnego na potrzeby wykreślenia hipoteki.

Sprawę prowadzą:

radca prawny Agnieszka Osowiecka-Wasiak
radca prawny Michał Przybylak


PRAWOMOCNA nieważność umowy kredytu Nordea - Habitat z maja 2009 r. dawnego Nordea Bank (aktualnie PKO BP) wyrok SA Wrocław z 28.02.2022 r.

Prawomocna NIEWAŻNOŚĆ w sprawie p-ko PKO BP (Umowa kredytu Nordea-Habitat z 2009 r.) –  kolejna wygrana Klientów Kancelarii w Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu !!!

Wyrokiem z dnia 28.02.2022 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu I Wydział Cywilny (spr. SSA Sławomir Jurkowicz), w sprawie o sygn. akt I ACa 588/21 oddalił w całości apelację PKO BP S.A. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu XII Wydział Cywilny (SSO Ziemowit Barański) z dnia 22.12.2020 r., sygn. akt XII C 545/19  i zasądził na rzecz Klientów Kancelarii od banku zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.

Co istotne w kontekście ostatnio wydawanych orzeczeń w sprawach  „frankowych”, Sąd Apelacyjny nie uwzględnił zarzutu zatrzymania zgłoszonego przez bank. Zarzutu potrącenia bank natomiast nie zgłaszał, dlatego należało zasądzić na rzecz kredytobiorców całość dochodzonych przez nich kwot.

Zaskarżony przez bank wyrok został wydany 22.12.2020 r. przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu (SSO Ziemowit Barański, sygn. XII C  545/19). Wyrokiem tym, ustalone zostało w sentencji, że Umowa kredytu Nordea-Habitat zawarta w 2009 r. z poprzednikiem prawnym banku PKO BP – jest nieważna, a także zasądzony został zwrot wszystkich nienależnych świadczeń spełnionych od 2009 r. oraz koszty procesu. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wskazał, że w pełni zgadza się z oceną tej umowy dokonaną przez Sąd I instancji, w szczególności wskazując, że podstawą do ustalenia jej nieważności jest brak oznaczenia kwoty kredytu tj. rozbieżność pomiędzy kwotą kredytu wskazaną w umowie w walucie CHF i jednoczesnym zastrzeżeniem umownym, że kredyt udzielany jest w złotych. Tym samym nie było wiadomo jaka jest kwota kredytu i umowa taka nie mogła zaistnieć w obrocie. Niezależnie potwierdzono, że umowa zawierała klauzule abuzywne w zakresie mechanizmu denominacji, po których usunięciu nie byłoby możliwe jej dalsze wykonywanie, w tym wyłączone było zastąpienie tych klauzul innym sposobem przeliczeń.

WYROK JEST PRAWOMOCNY. Pozew został złożony w czerwcu 2019 r.

Aktualnie, Kancelaria przystępuje do rozliczenia kapitału kredytu (zwrotu świadczenia wzajemnego), a także uzyskania kwitu mazalnego na potrzeby wykreślenia hipoteki.

Sprawę prowadzą:
radca prawny Agnieszka Osowiecka-Wasiak
radca prawny Michał Przybylak


Nieważność umowy kredytu Nordea - Habitat z sierpnia 2009 r. dawnego Nordea Bank (aktualnie PKO BP) wyrok SO Legnica z 22.02.2022 r.

Nieważność umowy kredytu zawartej z Nordea Bank z 2009 r. – wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy z 22.02.2022 r.

Wyrokiem z dnia 22.02.2022 r. Sąd Okręgowy w Legnicy (SSO Agata Kawa – Jerka), w sprawie o sygn. akt I C 233/20 ustalił, że umowa o kredyt mieszkaniowy Nordea-Habitat zawarta w sierpniu 2009 r. (obecnie PKO BP S.A.) jest NIEWAŻNA i zasądził od banku na rzecz Klientów Kancelarii zwrot wpłaconych bankowi środków, jako nienależnych. Umowa z tych nietypowych, zawierającą hybrydę kwoty kredytu wskazanej w CHF, ale nie więcej niż X PLN.

W krótkich motywach, Sąd stwierdził, że umowa zawierała nieuczciwe postanowienia w zakresie przeliczeń świadczeń dwoma odrębnymi kursami, które miał ustalać sam bank. Konstrukcja umowy nie pozwalała kredytobiorcom ustalić po jakim kursie zostanie przeliczony wypłacany im kredyt, a zatem nie została z nimi uzgodniona kwota kredytu. Dodatkowo, bank określając kwotę kredytu w CHF zabezpieczył się na wypadek zmiany kursu CHF, określając maksymalną kwotę w PLN, jaka będzie podlegać wypłacie. Taka hybrydowość jest oczywiście niedopuszczalna i zasadniczo nie doszło do określenia kwoty kredytu w umowie.Sąd licznie przywołał orzecznictwo, w tym też najświeższe orzeczenia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, uznające, że eliminacja klauzuli walutowej, musi oznaczać upadek całej umowy kredytu. Na rozprawie, na której został wydany wyrok, Klienci zostali pouczeni przez Sąd o skutkach nieważności. Rozprawa przebiegła spokojnie, gdyż nikt z banku nie zjawił się, pomimo prawidłowego i skutecznego wezwania.

Pozew został wniesiony w kwietniu 2020 r. Wyrok jest nieprawomocny.

Sprawę prowadzą:
radca prawny Agnieszka Osowiecka – Wasiak
radca prawny Michał Przybylak


Nieważność umowy kredytu Nordea - Habitat z czerwca 2008 r. dawnego Nordea Bank (aktualnie PKO BP) wyrok SO Wrocław z 22.10.2021 r.

KOLEJNA NIEWAŻNOŚĆ umowy kredytu hipotecznego denominowanego d. Nordea – Bank.

Wyrokiem z dnia 22.10.2021 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym, Sąd Okręgowy we Wrocławiu I Wydział Cywilny (SSO Anna Strzebinczyk – Stembalska), w sprawie o sygn. akt I C 282/20, ustalił, że umowa kredytu denominowanego w CHF, zawarta w czerwcu 2008 r. z dawnym Nordea Bank (aktualnie PKO BP S.A.) jest NIEWAŻNA.

W dalszej kolejności sąd zasądził na rzecz Klientów Kancelarii od banku kwoty, które przekazali bankowi w wykonaniu nieważnej umowy.
Uwzględnienie powództwa w całości wskazuje na to, że Sąd uwzględnił w całości zaprezentowaną argumentację prawną wykazującą nieistnienie umowy. Kredytobiorcą była osoba zajmująca się ówcześnie pośrednictwem kredytowym, co potwierdza, że nawet specjaliści nie byli świadomi, co kryje się za „atrakcyjnym, bezpiecznym i tanim kredytem frankowym” w bankach i jakie ryzyka oraz wady prawne kryją umowy kredytu powiązane z CHF.

Pozew został złożony w lutym 2020 r. Wyrok jest nieprawomocny.

Sprawę prowadzą:
Agnieszka Osowiecka-Wasiak, radca prawny
Michał Przybylak, radca prawny


Nieważność umowy kredytu Nordea - Habitat z października 2008 r. dawnego Nordea Bank (aktualnie PKO BP) wyrok SO Wrocław z 02.06.2021 r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu zaczyna z powrotem orzekać. Ustalenie nieważności umowy kredytu Nordea – Habitat z 2008 r. d. Nordea Bank. Bank PKO BP znowu pokonany !

W dniu 2.06.2021 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu (SSO Anna Strzebinczyk – Stembalska, sygn. I C 740/19) wydał wyrok na rzecz Klientów Kancelarii, w którym ustalił w sentencji, że Umowa kredytu mieszkaniowego Nordea – Habitat zawarta w 2008 r. z ówczesnym Nordea Bank (aktualnie PKO BP S.A.) – jest nieważna, a także zasądził wszystkie dochodzone kwoty i koszty procesu.

Motywy rozstrzygnięcia nie są znane, ponieważ wyrok zapadł na posiedzeniu niejawnym tydzień temu, po odebraniu ostatecznych stanowisk stron na piśmie. A ta wspaniała informacja pojawiła się dzisiaj w nocy w Portalu Sądu. Biorąc jednak pod uwagę, że Sąd uwzględnił w całości pozew, z pewnością podzielił zaprezentowaną przez Kancelarię argumentację prawną.

Pozew został złożony w czerwcu 2019 r. Wyrok jest nieprawomocny.

Sprawę prowadzą:
Agnieszka Osowiecka-Wasiak, radca prawny
Michał Przybylak, radca prawny


PRAWOMOCNA nieważność umowy kredytu Nordea - Habitat z maja 2009 r. dawnego Nordea Bank (aktualnie PKO BP) wyrok SO Wrocław z 22.12.2020 r.

Przedświąteczny prezent dla Klientów Kancelarii w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu. Umowa kredytu Nordea – Habitat, zawarta w 2009 r. z Bankiem Nordea (kredyt denominowany) jest NIEWAŻNA.

W dniu 22.12.2020 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu (SSO Ziemowit Barański, sygn. XII C 545/19) wydał wyrok na rzecz Klientów Kancelarii, w którym ustalił w sentencji, że Umowa kredytu Nordea-Habitat zawarta w 2009 r. z ówczesnym Bankiem Nordea (aktualnie PKO BP) – jest nieważna, a także zasądził zwrot wszystkich nienależnych świadczeń spełnionych od 2009 r. oraz koszty procesu.

W ustnym uzasadnieniu Sąd wskazał, że sprawa była nietypowa. Mianowicie kredyt był zaciągany w czasie, gdy kurs CHF podskoczył o 40%, co powinno wzbudzić u kredytobiorców ostrożność. Dodatkowo, kredytobiorcy mieli już wcześniej do czynienia z kredytem „frankowym” w innym banku i przy tej umowie mogli zaobserwować spadek kursu o 35% (lata 2005 – 2008). Stąd, zdaniem Sądu, kredytobiorcy powinni być świadomi ryzyka kursowego i braku stabilności waluty szwajcarskiej (z perspektywy starannego konsumenta).

Podstawą ustalenia nieważności umowy, okazała się wskazywana w pozwie wada umowy polegająca na nieoznaczeniu kwoty kredytu i waluty kredytu. Bank twierdził w toku sporu, że kredyt jest walutowy, co stało w sprzeczności z treścią umowy. Dodatkowo, kwota kredytu została wskazana w umowie w sposób hybrydowy, jako kwota CHF, ale nie więcej niż X złotych polskich. Jednocześnie, Sąd podzielił też zarzut dotyczący niewykonania umowy przez bank, który wypłacił mniej, aniżeli wnioskowali kredytobiorcy i zostało wskazane w umowie w PLN. W zakresie ustalenia, Sąd wskazał, że interes prawny po stronie kredytobiorców „jest bezdyskusyjny”, jeżeli umowa nie została jeszcze wykonana. Zasądzenie nastąpiło wg teorii dwóch kondykcji, jako że bank nie podniósł żadnych zarzutów niweczących (np. potrącenie).

Wyrok jest prawomocny. Apelacja banku została oddalona 28.02.2022 r.

Sprawę prowadzą:
Agnieszka Osowiecka – Wasiak, radca prawny
Michał Przybylak, radca prawny


Nieważność umowy kredytu Nordea – Habitat zawartej z dawnym Nordea Bank (aktualnie PKO BP) w październiku 2008 r. – wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 19.08.2020 r.

Wyrokiem z dnia 19.08.2020 r., Sąd Okręgowy we Wrocławiu (SSO Marcin Śmigiel), w sprawie o sygn. akt I C 996/18 ustalił, że umowa kredytu denominowanego CHF Nordea – Habitat, zawarta z dawnym Nordea Bankiem (aktualnie PKO BP) w październiku 2008 r. jest NIEWAŻNA, a także zasądził zwrot nienależnych świadczeń oraz koszty procesu.

W ustnym uzasadnieniu Sąd położył największy nacisk na brak informacji o ryzyku walutowym, na które został narażony kredytobiorca zaciągając wieloletni kredyt hipoteczny powiązany z kursem CHF. Zdaniem Sądu, banki oferując „kredyty frankowe”, oferowały faktycznie ryzykowne instrumenty finansowe, nie informując o tym kredytobiorców i jednocześnie obciążając ich całym ryzykiem kursowym, którego w żaden sposób nie można wymodelować w dłuższym okresie czasu. Banki zaś tego ryzyka nie ponosiły, ponieważ korzystały z różnych instrumentów, w tym opcji walutowych, celem zamknięcia swoich pozycji i zbilansowania udzielonego „kredytu frankowego”. Co więcej, zdaniem Sądu, spór był efektem toksycznej sprzedaży kredytów przez banki 12-15 lat temu, gdyż kredytobiorcy otrzymywali jedynie informację o braku zdolności na kredyt złotowy.

Sąd wskazał wręcz, że „kredyt frankowy” jest połączony z elementem hazardu, tylko kredytobiorca zawierając umowę o tym nie wiedział, a bank nie poinformował o skutkach płynących z umowy wynikłych na tle ryzyka kursowego. Zwłaszcza, że bank nie wykazał, iżby ryzyko kursowe było rozłożone równomiernie pomiędzy stronami umowy. Sąd podzielił zarzuty pozwu dotyczące klauzul przeliczeniowych, które są niejednoznaczne, co skutkuje nieważnością umowy kredytu, gdyż nie wiadomo, ile wynosi kwota kredytu, nie ma zasad spłaty kredytu, a tym samym usunięcie klauzuli denominacyjnej skutkuje tym, że nie są znane świadczenia stron. Sąd ustalając nieważność umowy, zastosował w sprawie tzw. teorię dwóch kondykcji i uwzględnił powództwo pieniężne w całości. W związku z tym, że powód sprawę wygrał, zasądzone zostały koszty procesu w całości od banku na rzecz powoda.

Wyrok jest nieprawomocny. Pozew został złożony w czerwcu 2018 r.

Sprawę prowadzą:
Agnieszka Osowiecka – Wasiak, radca prawny
Michał Przybylak, radca prawny


PRAWOMOCNA nieważność umowy kredytu Nordea - Habitat z sierpnia 2008 r. dawnego Nordea Bank (aktualnie PKO BP) wyrok SO Wrocław z 16.06.2020 r.

Umowa kredytu denominowanego Nordea-Habitat, zawartego z dawnym Bankiem Nordea jest nieważna w świetle wyroku z 16.06.2020 r. w prowadzonej na rzecz Klienta Kancelarii sprawie p-ko PKO BP.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu (SSO Krzysztof Rudnicki, sygn. akt XII C 592/18) ustalił w sentencji wyroku, że umowa kredytu jest nieważna i zasądził na rzecz powoda zwrot wszystkich wpłat związanych z tą umową (zastosowano zasadę dwóch kondykcji). Wyrok jest nieprawomocny.

Istoty nieważności umowy sąd upatrywał w fakcie wypłaty kwoty środków pieniężnych w PLN, która w żadnym miejscu nie została określona w umowie, przy jednoczesnym wskazaniu kwoty kredytu w CHF i określeniu w umowie, iż kredyt jest udzielany w złotych. Oczywistym dla sądu było posiadanie przez powoda interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy (art. 189 k.p.c.), skoro byłaby ona wykonywana jeszcze kilkanaście lat. W tej sprawie jeszcze w kwietniu br., Sąd udzielił kredytobiorcy zabezpieczenia, wstrzymując obowiązek spłacania rat kredytu i zakazując jednocześnie bankowi wypowiedzenia umowy, o czym wcześniej już informowaliśmy na blogu.

Wyrok jest prawomocny – apelacja banku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28.06.2022 r., sygn. I ACa 947/20 (z zastrzeżeniem uwzględnienia zarzutu zatrzymania banku w zakresie wypłaconego kapitału kredytu).

Sprawę prowadzą:
radca prawny Agnieszka Osowiecka-Wasiak,
radca prawny Michał Przybylak